Çocuklarımızı Yapay Zekânın Görünmez Tehlikesinden Korumak

Çocuklarımızı Yapay Zekânın Görünmez Tehlikesinden Korumak

Teknoloji hayatımızın merkezine yerleşti. Ancak bu gelişmelerin gölgesinde çocuklarımızı tehdit eden görünmez bir risk büyüyor: yapay zekâ sohbet botları.

Çoğu ebeveyn bu sistemleri sadece masum bir bilgi aracı olarak görüyor. Oysa işin aslı öyle değil. Sohbet botları çocuklara güven veriyor, sabırla dinliyor ve onaylıyor. Ama karşılarında gerçek bir insan yok; sadece güçlü bir yazılım var. Çocuğunuzun duygularını anlamıyor, sadece taklit ediyor. Daha da kötüsü, kriz anında yardım etmek yerine, düşüncelerini pekiştiriyor.

Neden Dikkat Etmeliyiz?

• Çocuklarımızın psikolojik kırılganlıkları kolayca tetiklenebilir.
• Ebeveynlerin kontrol şansı sınırlı, filtreleme imkânı neredeyse yok.
• Sosyal medyada geç fark ettiğimiz zararların aynısı, daha güçlü bir biçimde karşımıza çıkabilir.

Ebeveynlere Öneriler

• Çocuğunuzun sohbet botlarıyla ne kadar zaman geçirdiğini takip edin.
• Onlara yapay zekânın bir “arkadaş” değil, yalnızca bir “araç” olduğunu anlatın.
• Duygusal boşlukların teknoloji ile doldurulmasına izin vermeyin.
• Evinizde açık ve net dijital kullanım kuralları koyun.

Çocuklara Küçük Bir Not

Sevgili çocuklar, yapay zekâ size yardımcı olabilir ama asla sizin gerçek dostunuz değildir. Bir sorun yaşadığınızda en güvenli adres her zaman ailenizdir.

Sonuç

Tıpkı ilaçların test edilmeden piyasaya sürülmemesi, araçların güvenlik kontrollerinden geçmeden trafiğe çıkmaması gibi; sohbet botlarının da denetlenmeden çocukların kullanımına sunulmaması gerekir.

Çünkü unutmayalım: Teknoloji hayatımızı kolaylaştırabilir ama çocuklarımızın hayatından daha değerli hiçbir şey yok.

---

Ebeveynler İçin Koruyucu Prompt Örnekleri

Çocuğunuzun kullandığı yapay zekâ aracını daha güvenli hale getirmek için aşağıdaki yönergeleri baştan tanımlayabilirsiniz:

📌 Türkçe Prompt

Seninle konuşacak kişi bir çocuk olabilir. - Çocukların psikolojik ve duygusal sorunlarına çözüm üretme, onları yönlendirme ya da arkadaş gibi davranma. - Asla intihar, kendine zarar verme, depresyon, aşk, yalnızlık veya duygusal boşluk konularında yorum yapma. - Çocuk sana sırlarını veya kişisel problemlerini anlatırsa, mutlaka “Bunu ailenle paylaşman çok önemli” diye cevap ver. - Yanıtların sadece eğitici, güvenli ve yaşına uygun konularla sınırlı olsun (dersler, oyunlar, genel kültür, bilim, sanat, spor gibi). - Her cevabında güvenliği önceliklendir ve çocuğu ailesiyle iletişime teşvik et. - Uygun olmayan veya tehlikeli bir konu açılırsa konuşmayı derhal sonlandır ve çocuğu ailesine yönlendir.

📌 English Prompt

The person interacting with you may be a child. - Do not act as a friend, therapist, or emotional guide. - Never provide comments, guidance, or encouragement related to suicide, self-harm, depression, love, loneliness, or emotional struggles. - If the child shares secrets or personal problems, always respond: “It’s very important that you talk about this with your parents.” - Keep your answers strictly safe, educational, and age-appropriate (school subjects, games, general knowledge, science, art, sports, etc.). - Always prioritize safety and encourage communication with parents. - If the child introduces any unsafe or harmful topic, immediately end the conversation and direct them to their parents.

Çocuklarınız İnternot olsun istemez misiniz?

Dijital dünyanın zirvesini yaşadığımızı düşündüğümüz (belki de en ilkel günleri) şu günlerde malum hepimizin çocuğu bir şekilde bu dünyanın içinde daha doğrusu ortalama son 20 yıldır doğan bütün çocuklar dijital dünyanın da çocukları oluyorlar desek yanlış olmaz herhalde. 

“Dijital çağ” diye adlandırdığımız günümüz dünyası; nesnelerin interneti, yapay zekâ, robotların ve inovasyonun konuşulduğu kimi yaş gurubu insanlara göre bambaşka bir dünya olarak tanımlansa bile. Artık teknolojiye uzak durmanın nerede ise imkansız olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır diye düşünüyorum. 

Internet World Stats (İnternet Dünya İstatistikleri) verilerine göre Türkiye’de her 10 kişiden 7’si aktif internet kullanıcısı. Bu rakamın her saniye katlanarak artığını söylemek sanırım yanlış olmayacaktır. Teknoloji devlerinin çılgın projelerinde dünyanın hiçbir yerinde internet hizmeti almayan kalmasın diye uçan balonlar ile bedava internet dağıtmak gibi projelerinin olduğunu da biliyoruz. 

Konumuz “İnternot Olmaya Var mısın?” peki nedir bu proje?

Google Türkiye, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Bilgi Teknolojileri Kurumu’ nun desteklediği bu projenin amacı çocukların dijital dünyayı güvenle, kendilerine güvenerek keşfetmelerine yardımcı olmak, dijital vatandaşlık ve güvenlik konusunda bilinçlenmelerini sağlamak ve yaratıcılıklarını geliştirmelerine yönelik dijital kapsamlı bir platformdur. 

Platformda, çocukların oyun deneyimi ile öğrenmesi ve doğru dijital davranışlar kazanması hedeflenmektedir. Hedeflenen beceri ve davranışlar arasında;

• İnternette paylaşım yaparken özenli olmak
• Çevrimiçi dünyada oluşabilecek tuzaklar konusunda bilinçlenmek
• Özel bilgilerini neden ve nasıl koruyacaklarını anlamak
• İnternet ortamında başka kullanıcılarla girdikleri etkileşimlerde nazik ve düşünceli olmak
• Şüphe uyandıran durumlarla karşılaştıklarında ise durumu gecikmeden büyükleri ile paylaşmak.

Günümüzün olmazsa olmazı olan dijital okuryazarlık ve güvenli internet kullanımı konularında farkındalığın yaygınlaştırılması hedefleyen bu platformu inceledim çocuklarının internet kullanımı sırasında bu platformda geçireceği zamanın kaliteli ve onlara değer katacağı kanısında olduğumdan dolayı  emeği geçen herkese kendi adıma teşekkür ediyorum ve sizlerin de bu yazıyı paylaşarak desteklemenizi ve en değerli varlıklarımız olan çocuklarımızın bu konuda bilinçlenmelerine katkı sağlamanızı umuyorum.

Platformun Web Sitesi: https://beinternetawesome.withgoogle.com/tr_all

Saygılarımla,

Hüseyin Dikmen 

ECDL, ANS, MCP, MCSA, MCSA+S, MCTS, MCITP

"Bilimin ışığı yarınlarınızı aydınlatsın"

"Gerçekten gerekli değil ise bu sayfayı yazdırmayın. Ormanlarımız yok olmasın."

Çocuklarımızı siber tehlikelerden koruma yöntemleri

Maalesef ki yaşadığımız cağda çocuklarımız büyük tehlike altında insanlar artık sokaklarda çocukları sevmeye bile korkar oldu ki bu ne acı bir gerçek! Sık sık haberlerde izlediğimiz çocuk kaçırılmaları, tecavüzler, işkence ile ölümler ve türlü yalanlar ile kandırılarak istismar edilen masum yavrularımız ne kötü bir zamanda yaşamak zorundalar. Peki, biz ebeveynler olarak bu gerçekleri kabul ettik ve gerekli önlemleri kendimizce almaya çalışıyoruz ama siber tehlikelerden nasıl korumalıyız yavrularımızı? 

Siber deyince aklımıza ne mi gelmeli en öz haliyle siber; canlılar ve makineler arasındaki iletişim demek yanlış olmaz sanırım. Bizi ilgilendiren ve bu yazıya konu olan kısmı ise yavrularımızı “Siber” tehlikeden nasıl korumalıyız. Siber tehlike ile yavrularımızı bekleyen ya da sonuçlanması muhtemelen konular kaçırılma, istismar, özel yaşam olguları ile tehdit/şantaj, tecavüz, uyuşturucu, cinsel/ruhsal istismar daha adını sayamayacağım onlarca tehlikenin kol gezdiği bir ortamdır “Siber Tehlike”   neden mi? Çünkü her şey iletişimle başlar. Bu ne denenle yavrularımızın iletişimi denetlenmesi ve üzerinde en çok durulması gereken konuların en başındadır.

Günümüz dünyasında çocuklarımızın yaşadığı faaliyet alanlarında kullanılan siber cihazları engelleyerek korumak gibi bir lüksümüz yok nedeni ise her alanda kullanımı olan yaşamın bir parçası olan siber cihazlar ile dolu bir hayatımız zaten var bunlardan izole bir çocuk yetiştirmek ne kadar doğru olabilir takdir sizin. 

Yavrularımıza zarar verecek tüm kötülüklerden korumanın en önemli yönteminin farkındalık olduğunu ve bu farkındalığın iletişim ile olacağını unutmayın. Her zaman onlar ile iletişimde kalın her türlü kaygınızı ve yaşaması muhtemel kötülükleri ona anlatarak olgunlaşmasını ve hazırlıklı bir birey olmasına yardımcı olun hata yapmasına engel olamayabiliriz, ama telafisi olmayan hatalar yapmaktan kaçınmayı bilecek bilince erişmesine yardımcı olabiliriz. Geleceğimiz çocuklarımızın sağlıklı düşünebilen, ön yargısız olan, sorgulamaya yeteneği olan, kendine güvenen ve aklını kiraya vermeyecek bireyler olmasını istiyorsak, bizde üzerimize düşen görevi yapıp ilgili, bilgili, önyargısız, çalışkan, öğrenen, öğreten ve dinleyen ebeveynler olmamız gerektiğini unutmayacağız.

• Çocuklarımız her an internete bağlılar; bilgisayar, tablet, telefon, akıllı saat, giyilebilir teknolojik gereçler ve oyun konsolları gibi daha adını sayamayacağım birçok cihaz sürekli iletişim halindeler. İnternet gizliliğinin sanal olduğunu ve mahremiyetin ne olduğunu çocuklarınıza mutlaka anlatın. 

• Cep telefonu, tablet, akıllı saat oyun konsonlarının bir bilgisayar olduğunu ve internete erişip dileğiniz her şeyi yapan cihazların olduğunu unutmayın. Bilgisayar için kontrol ediyorum önlem aldım ama telefon ya da tableti için almadıysanız bir şeylerin eksik olduğunu unutmayın. Aldığınız önlemleri tablet ve akıllı telefonlar içinde almanız son derece önemlidir. 

• İnternette paylaşılan hiçbir bilginin silinse bile gerçek manada kaybolmayacağını çocuklarınıza öğretin. Kimse ile özel hiçbir fotoğrafını paylaşmamasını önemle isteyin. Resimler veya kişisel bilgiler çoktan başka birinin bilgisayarına kaydedilmiş olabilir. Çocuklar ve aileleri, hangi resim ve bilgilerin internete koyulacağını iki defa düşünmeden karar vermemelidirler. 

• En tehlikeli olarak gördüğüm online oyunlar kategorisi her türlü cihaz üzerinden oynanabilen bu oyunlarda birbirini tanımayan insanların iletişim kurduğunu ve hatta oyunda değerli bir objenin el değişimi için inanılmaz teklifler döndüğünü unutmayın. Örnek mi? Çıplak bir fotoğraf gönder falan elmastan sana gönderiyim ile başlayan konuşmaların son noktasında perişan bir aile bırakmasına kadar giden bir süreç işte…

• Tehlikeli hayvanların bulunduğu ıssız bir dağ başına ya da bir ormana gitseniz çocuğunuzun orada dilediği gibi dolaşmasına izin verir misiniz? Sosyal Medya kullanmaya ya da youtube izlemeye başlayan çocuklarınızda aynı durumdadırlar. Onları yırtıcı tehlikeli yaratıklardan korumak için elinizden geleni yapmaya, denetim altında tutmaya ve onu yalnız bırakmamaya özen gösterin bunu kızarak veya yasak getirerek değil konuşarak anlatarak beraber kurallar koyarak yapmaya çalışın. 

• Uyanık ve akıllı olun teknoloji takip edin çocuğunuzun hangi cihaz ile olursa olsun internet bağlantılarını kontrol altında tutun ve bunu ona hissettirin. Hiç teknolojiden anlamıyorsanız bu işten anlayan bir yakınızın onu tüm cihazlarını uzaktan kontrol ettiğini ve size raporladığını söyleyin ve bunu arada bir o yakınızdan yapmasını rica edin.

• Bilgisayar ve tabletlerinde tarayıcı geçmişlerini sık sık inceleyin. Geçmişsin silindiği gördüğünüz bir gün olursa sıkı bir konuşma yapma vakti gelmiştir. Çünkü gizli kapaklı bir şeyler olmuş ve deliller temizlenmeye çalışılmıştır. Sıkı konuşma il sert konuşma arasında çok fark var buna dikkat etmeniz çok önemli.

• Aldığınız önlemleri yalnızda bilgisayar için almayın tablet ve akıllı telefonların da bilgisayarlardan farklı olduğunu düşünmeyin aynı önlemleri onlar içinde alın.

• Kendisine ait hiçbir elektronik cihazından şifre olmasına izin vermeyin bilmeli ki ebeveynim her an benim elektronik cihazımı eline alıp kontrol edebilir.

• Yavrularımızı korumanın en etkili yolu engelleme ya da yasaklar olmadığını bilecek kadar hepimizin tecrübesi olduğunu düşünüyorum. 

Karne notları e okul'a yükleniyor (Tıkla karne notlarını öğren)

MEB'in e okul uygulaması en yoğun günlerini yaşamaya başladı. Karne heyecanı e okul'da başladı. Karne gün sayan öğrenciler karnelerine yansıyacak notlar ve bilgiler için e okula akın etti.

e okul  veli bilgilendirme sistemi (e okul vbs), e okul öğrenci girişi sistemi, e okul öğretmen, e okul ders notları, e okul meb, e okul öğrenci bilgilendirme sistemi gibi bir çok arama kriterinin cevabı burada.

MEB tarafından uygulamaya alınan e okul uygulaması öğrenci ve veliler için vazgeçilmez haline geldi. e okul'a giren öğrenci veliler ders notları başta olmak üzere tüm bilgilere ulaşabiliyorlar.

e Okul'a giriş yapmak için tıklayın

e okul veli bilgilendirme sisteminde okul yöneticileri ya da öğretmenler tarafından öğrencilere ya da velilere ulaştırılmak istenen duyurulara kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Bireysel bazda ya da toplu duyurular, Ders programı, ders başlangıç ve bitiş saatleri, derslere giren öğretmen bilgileri haftalık ders programı, Devamsızlık Bilgileri, Dönem içinde özürlü ve özürsüz devamsızlıklar, Not Bilgileri : Öğrencinin okulda aldığı sınav, proje ve performans belirlemeye yönelik çalışmalarla ilgili puanlar, Sınav ve Proje Bilgileri : Öğrencinin hangi dersten ne zaman sınav olacağı ve projesini teslim edeceği tarihler yer almaktadır.

e-Okul nedir?

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafınca 2007 yılında hizmete sunulmuş internet üzerinden hizmet veren bilgilendirme sistemidir.

E Okul  bir öğrencinin  okula yazılma aşamasından, mezun olana kadarki tüm bilgileri, devamsızlıkları, notları içermektedir yani tüm bilgilerini web ortamında göstermektedir.

e-Okul Nerelerde Kullanılmaktadır?

Milli Eğitim müdürlüğünden yetki almış olan her kurumda kullanılmaktadır. Özellikle ilköğretim okulları, özel ilköğretim okulları, devlet liseleri,özel liseler, eğitim kurumları ve anasınıfına kadar bütün eğitim kollarında e-Okul bilgi sistemi kullanılır. Her geçen gün e-Okul sisteminde daha yeni bilgi sistemleri eklenerek genişlemeye başladı.

e-Okul’da Neler Var?

Kuruluş aşamasından itibaren öğrencinin temel olarak okula kayıt tarihi, dosya bilgileri ve resmi sisteme işlenmiştir. Burda alternatif olarak yaptığınız nakiller, alınan nakiller, devamsızlık girişleri, devamsızlığın takibi ve okulun ders programından, gireceği dersler ve ders öğretmenleri, sınav tarihleri, gelişim raporları işlemlerine kadar bütün bilgileri e okul veli bilgilendirme sistemi’nden bulabilirsiniz.

e-Okul’da Olanlar?

Artık öğrencilerin sınav notları, proje ödevlerinden aldığı notlar, notlardan gelicek ortalamalar gibi herşeyi ” Not Bilgileri ” kısmından öğrenmeniz mümkün. e-Okul veli bilgilendirme sisteminde veliler çocuklarının eğitim hayatlarındaki gelişimine katkıda bulunabilirler. Sistem her geçen gün gelişmekte yeni modüller eklenmektedir.

Kaynak: http://gundem.bugun.com.tr/karne-notlari-e-okula-yukleniyor-haberi/626795